Buiten de deur gezet

Het zal je maar gebeuren: je hebt je lekker in je bed geïnstalleerd voor de nacht. Maar dan wordt je opeens in je kladden gegrepen en buiten de deur gezet, in de winter al gauw een temperatuurschok van zo,n 15 tot 20 graden. En niet voor eventjes maar om er de hele nacht door te brengen, zonder warm plekje, zonder voer, zonder beschutting. Een hond zal dat niet overkomen, een kat regelmatig want nogal wat bazen laten hun kat 's nachts buiten lopen.

Onze Floortje van lang geleden. Heel lieve kat die nooit muizen of vogels ving. Die zijn er ook!

Persoonlijk zou ik het mijn kat niet willen aandoen en begrijpen doe ik het ook niet. De nachten zijn vaak koud en vochtig of kunnen vergezeld gaan van vorst. Je kat kan daardoor een fikse bronchitis oplopen, of gewond raken door gevechten met andere katten. Katten houden er van om van tijd tot tijd wat te knabbelen uit de brokjesbak maar die staat niet buiten. Dus gaat het dier op zoek naar een alternatief, muizen en vogels bijvoorbeeld.

Door honger gedreven zijn vogels 's winters minder alert bij het zoeken naar voedsel en daarvan maakt de kat gebruik. Ook in het voorjaar, als vogels zich inspannen hun jongen groot te brengen, wordt door katten veel kwaad aangericht. Nesten worden leeggehaald en jonge vogels sterven doordat de ouders gevangen worden en het broedsel verloren gaat. Soms merkt de katteneigenaar daar niets van doordat hun lieve poes of kater ergens buiten zijn prooi verorbert, of gewoon liggen laat.

Zwervende kat die duidelijk zijn huis was kwijtgeraakt, hij werd opgehaald gecastreerd en weer uitgezet.

En dan hebben we het nog niet eens over zwerfkatten. Een onderzoek van Wageningen Universiteit leverde cijfers op  van 135.000 tot maar liefst 1.200.000 dieren. Momenteel is er veel te doen over onze huiskatten, volgens de geldende natuurregels en wetgeving zouden we ze allemaal binnen moeten houden. Zou het een oplossing zijn om al die thuisloze verwilderde poezen en katers af te schieten? Alleen in de provincies Friesland en Utrecht gebeurt het, Groningen en Zeeland beraden zich nog. Noord-Brabant, Flevoland en Zuid-Holland hanteren een beleid van vangen, castreren / steriliseren en weer loslaten, zodat de populatie langzaam uitsterft. De overige provincies verbieden afschot. Een goede maatregel zou zijn alle katteneigenaren te verplichten hun dieren te laten voorzien van een chip.

Buurkat die steeds bij ons binnen liep, een echte jager.....

Maar de beste maatregel is de katten gedurende de nacht binnen te houden en in het voorjaar pas wat later op de dag los te laten. Kattenluikjes hebben de mogelijkheid om op meerdere manieren het gedrag van de kat te sturen, door ze open of dicht te doen, van buiten of van binnen. Ik heb er jarenlang ervaring mee en het werkt uitstekend. Als er jonge vogels in de tuin waren mocht onze kat maar heel gedoseerd naar buiten. Als eigenaar van een kat kun je er heel veel aan doen om de slachting in de natuur door katten terug te dringen. Volgens mij ligt hier het grootste probleem met huiskatten, ze hebben teveel vrije toegang tot de natuur!

December 2019


Over muizen en ratten

In mijn online natuurdagboek meldde ik een poosje geleden dat we een zieke egel in de tuin hadden die de longen zowat uit zijn lijf hoestte. Bij longworm, die bij egels voorkomt, is dit een nare situatie. De egel zocht zijn toevluchtsoord in een houtstapel en ik voerde hem elke avond met wat meelwormen, kattenbrokjes en speciaal egelvoer vol vitaminen en mineralen. Niet teveel want dat zou ook niet goed zijn. Het hoesten werd steeds minder, dat was een goed teken al steeg er uit de houtstapel van tijd tot tijd toch nog wel een flinke hoestbui op. Waren het geen paringsgeluiden, werd me meermalen gevraagd? Nee hoor, die herken ik wel, egels kunnen inderdaad spookachtige geluiden maken als ze bronstig om elkaar heen lopen. Al een week of twee hoorde ik helemaal geen gehoest meer maar het voerbakje voor de egel is was 's ochtends wel leeg gegeten. Ik begon me wat onbehaaglijk te voelen want hoewel ik tegen schemer een paar avonden een poosje buiten bleef, zag ik nooit de egel en ik realiseerde me dat ik ook geen kenmerkende uitwerpselen op het gras aantrof. De twijfel begon te knagen en een paar dagen geleden besloot ik een stoel neer te zetten op korte afstand van de houtstapel, en zodanig dat ik het voerplekje in zicht had. En ja hoor, toen begon de film zich af te spelen.


Ik hoorde in de border ritselgeluidjes die wezen op zoogdierpootjes. Ik hield me doodstil en bleef onbeweeglijk staan te wachten. Plotsklaps verscheen een muizenkopje en werd er wat  meegenomen. Het raadsel werd opgelost: er was geen egel meer en de bosmuizen kwamen tegen de avond hun gratis maaltje ophalen.

Diezelfde avond trof ik ook nog een woelmuizenkind aan in de gang, dat was blijkbaar naar binnen geglipt toen ik voor het huis buiten bezig was geweest. Ik zette de voordeur voor hem open en bleef wachten. Ze zijn zo schattig, die muisjes, nooit snap ik dat mensen er zo bang voor zijn. Aandoenlijke koppies, zachte velletjes en razendsnel, dat wel. En wie was niet dol op de boekjes over de aangeklede Vera de Muis? Al meteen rook het muisje de buitenlucht, kwam aangelopen vanuit een hoekje onder de kapstok, bleef nog een paar tellen zitten en trippelde toen resoluut naar buiten. Wij zijn in deze bosrijke streek gewend aan muizen, ze horen bij deze omgeving. Gedurende de winter zitten ze in menig huis, op zolder waar ze aan tuinkussens of tenten knagen, in de kelder waar allerlei eetbaars staat, en ook in de garage waar je op de gekste plekken hun zelf gefabriceerde nestjes vindt die ze maken van alles wat ze vinden kunnen en wat maar zacht en warm is. We weten niet beter.


Ik heb een paar avonden met mijn stoel voor de muizenvoerplek gezeten en zitten toekijken. Zolang ik maar doodstil bleef zitten en het geluid van de camera had uitgeschakeld, leek de muis me niet in de gaten te hebben. Op een avond bleek dat de muis een moedermuis was die onder de houtstapel ook nog een kind had. Opeens kwam de jonge muis met moeder mee, het was een schattig gezicht. Maar ja, bedacht ik me opeens, wie weet zitten hier in de tuin ook wel ratten die op een lekkere hap uit zijn.


Die ochtend had ik in de krant een groot stuk gelezen over de serieuze zorgen die er blijken te bestaan over de enorme toename van ratten in ons land. Van zowel de gevreesde zwarte die berucht is vanwege het overbrengen van ziekten, alsook de bruine rat. De rat wordt onherroepelijk geassocieerd met narigheid en als een persoon als "een vuile rat" wordt neergezet, nou dan weet je dat het goed mis is! Dat er net zoveel ratten als inwoners van Nederland zijn, wist ik al wel, maar niet dat ratten in aantallen onrustbarend snel toenemen.

Wij hebben er gelukkig nooit mee te maken gehad maar er zijn plaatsen in ons land waar deze dieren bij wijze van spreken "voor je voeten lopen". Onlangs zag ik ook een documentaire over rattenplagen in Australië, die qua schikbeeld met geen pen te beschrijven zijn. De bewoners van boerderijen moesten er vluchten, vee in stallen en kippen op stok werden door de ratten aangevreten, brrrr. En dat allemaal door schepen van ver die lang geleden die beesten op het land brachten.
Ik ben toch maar gestopt met het voeren van ons tuinvee, hoe leuk het ook was. Trouwens, er valt toch ook genoeg te oogsten in de natuur.

Juni 2019





Mijn tuin, plek van herinnering en ontmoeting

Al een halve eeuw heb ik dezelfde tuin. Toen ik er kwam wonen, lag er een leeg stuk grond om het huis en ik vulde dat beetje bij beetje met wat ik er graag in wilde hebben. Ik zaaide, stekte, kreeg en kocht allerlei planten en struiken zodat de tuin helemaal begroeid werd met wat ik zelf mooi vond. Natuurlijk kwam er ook een vijver want zonder water is een tuin niet compleet. De vijver is een biotoop op zich, met salamanders, kikkers, poelslakken, watertorren en allerhande grut. Soms verschijnt er zelfs een ringslang, geweldig! Het is een plek waar ik tot rust kom en kan genieten van de libellen en waterjuffers die in de lente opstijgen uit het water, waar insecten komen drinken en vogels komen badderen.


De bodem is de baas en bepaalt wat er wel en niet in de tuin wil groeien, door schade en schande werd ik wijs. Veel mooie planten die ik op mijn tuinclubreizen aanschafte, bleken het op de Veluwse zandgrond niet naar hun zin te hebben, andere bleken hun eigen dominante wegen door en over de bodem te zoeken en moesten verdwijnen. Door de jaren heen ontstond zo steeds een beetje meer "mijn tuin". Ik herken in het voorjaar elk plantje dat boven de grond komt en ontmoet er in gedachten heel veel mensen doordat ik nog precies weet welke plant ik van wie kreeg.
Zo kom ik wanneer het Schildersverdriet binnenkort weer gaat bloeien mijn vader tegen die al 20 jaar geleden overleed. En ook Marie-Louise die mij vast niet aardig vond en mij Heksenkruid cadeau deed. Het woekerende ding is niet meer weg te krijgen en graait met lange witte hebberige vingers door de grond. De kaardenbollen doen me denken aan Leny. Ook zij is helaas een vriendin uit het verleden geworden, maar de nazaten van haar plant verschijnen nog altijd. Lumine die haar tuin moest opgeven en mij wat van haar bijzondere schatten gaf die ik met grote zorg koester.


Joop, die nooit namen weet maar het heeft over "pluizenbollen of "paarse jongens". Als ik er over nadenk zijn het er onderhand heel veel die ik door het bloeiseizoen jaarlijks ontmoet in mijn tuin: Joke, Jeanette, Coby, Ada, Stella, Hermien.... Het mooie ervan is dat ik niemand kan vergeten doordat ik ze jaar na jaar op deze wijze weer tegenkom en aan ze denk. Sommigen van hen maken gelukkig nog altijd deel uit van mijn leven.


Mijn tuin is ook mijn leerschool, een doorlopende biologieles. Ik zag en zie er telkens weer andere insecten, zoek hun namen op en ontdek wat relaties zijn tussen planten en dieren. Daardoor wordt een tuin boeiend en aan die ontdekkingstochten raak je verslaafd. Ik begon alles te fotograferen en kreeg zoveel tuinplaatjes dat ik er maar eens iets mee moest gaan doen. Zo ontstond mijn natuurwebsite die ik nu al elf jaar vul met foto's en wetenswaardigheden; het is echt een verrijking om je liefde voor de natuur met anderen te kunnen delen.
Een tuin waarmee je bevriend raakt, wordt een geluk en inspiratie voor het leven.

Voorjaar 2019